Σκύλος- Οδηγός: Γίνε ανάδοχος και κάνε καλό! - TFM.gr

Σκύλος- Οδηγός είναι ο Σκύλος ο οποίος μετά από τον 12-14 μήνες κοινωνικοποίησης σε Ανάδοχη Οικογένεια,  εκπαιδεύεται από Ειδικό Εκπαιδευτή Σκύλων Οδηγών για 8- 12 μήνες και παραδίδεται με χρησιδάνειο σε Ατομο με Οπτική Αναπηρία. Ο στόχος είναι να μπορεί να «οδηγεί» το άτομο στην καθημερινότητά του με ασφάλεια για τα επόμενα 6 με 8 χρόνια, οπότε και συνταξιοδοτείται ο σκύλος.

Στην Ελλάδα σήμερα κυκλοφορούν από το Κέντρο Σκύλοι Οδηγοί Ελλάδος 13 Σκύλοι- Οδηγοί ενώ βρίσκονται σε εκπαίδευση 7 σκύλοι. Από τη Σχολή Λάρα κυκλοφορούν 4 Σκύλοι Οδηγοί και βρίσκονται σε εκπαίδευση άλλοι 3. Η αλήθεια είναι πως θα μπορούσαν να κυκλοφορούν περισσότεροι Σκύλοι- Οδηγοί εάν υπήρχαν οι κατάλληλες υποδομές και εάν υπήρχε μία σταθερή επιχορήγηση.

Δυστυχώς όλα τα έξοδα των Σχολών καλύπτονται από την Ιδιωτική πρωτοβουλία και από Ιδιώτες. Η εκπαίδευση των Σκύλων Οδηγών στο Κέντρο Σκύλοι Οδηγοί Ελλάδος δε θα μπορούσε να υπήρχε εάν δεν υποστήριζε την όλη προσπάθεια η Εταιρεία Petline S.A προσφέροντας τις τροφές EUCANUBA για όλα τα Σκυλιά, τα παιχνίδια KONG και τα αξεσουάρ ROGZ.

Η έμπρακτη βοήθεια ενός Σκύλου- Οδηγού

Ο Σκύλος Οδηγός μετά την εκπαίδευσή του είναι σε θέση να αποφεύγει:

α) Όλα τα εμπόδια στο έδαφος όπως κακοτεχνίες πεζοδρομίων, σταθμευμένες μηχανές πάνω στα πεζοδρόμια, κάδους απορριμάτων, αυτοκίνητα παρκαρισμένα κάθετα στα πεζοδρόμια, τραπεζοκαθίσματα κλπ.

β) Τα ψηλά εμπόδια έως 2 μέτρα, δηλαδή αυτά  στο ύψος του άνω μέρους του σώματος του χειριστή, όπως τέντες, κιγκλιδώματα παραθύρων που εξέχουν από ισόγεια παράθυρα, κλαδιά δέντρων, ταμπέλλες κ.α  έτσι ώστε το Ατομο με Οπτική Αναπηρία να περνά με άνεση και χωρίς απολύτως κανένα πρόβλημα τραυματισμού του.

Ποιες ράτσες μπορούν να γίνουν σκύλοι- οδηγοί;

Στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται τα  Labrador & Labrador Retriever, ενώ στο Εξωτερικό και τα Ποιμενικά.  Όλα είναι πανέξυπνα σκυλιά, μαθαίνουν γρήγορα, ανταποκρίνονται στη θετική εκπαίδευση με την τροφή. Ιδιαίτερα τα Labrador που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα από όλες τις Σχολές Σκύλων Οδηγών είναι δυνατά σκυλιά, ανταποκρίνονται πολύ καλά στην εκπαίδευση, μαθαίνουν εύκολα, είναι συναισθηματικά, ανταποκρίνονται πολύ καλά σε ό,τι μάθουν και είναι ευρηματικά.

Σκύλος- οδηγός: Πως μπορώ να γίνω ανάδοχος;

Οι Ανάδοχοι Εθελοντές είναι πολύ σημαντικοί για τη σωστή κοινωνικοποίηση των κουταβιών από την 10η  εβδομάδα της ζωής τους. Είναι πολύτιμο ένα κουτάβι να μεγαλώνει μέσα σε μία οικογένεια, μέσα στο σπίτι, να κοινωνικοποιείται στην καθημερινότητά τους, να επισκέπτεται πολλά μέρη, να εκτίθεται σε πολλούς διαφορετικούς θορύβους και περιβάλλοντα έτσι ώστε να μπορέσει να αποκτήσει μία ήρεμη και υγιή προσωπικότητα χωρίς φοβίες κι ανασφάλειες. Η Αγάπη δε που θα λάβει είναι καθοριστική για τη μετέπειτα εκπαίδευσή του.

Στην περίπτωση της αναδοχής, σε ποια ηλικία δίνεται ο σκύλος στο άτομο που το έχει ανάγκη για την καθοδήγησή του;

Το κουτάβι δε μπορεί να φύγει από την οικογένειά του πριν την 10η  εβδομάδα και αφού έχει κάνει τα πρώτα του εμβόλια. Είναι σημαντικό να υπάρξει μία περίοδος μαζί με τα αδέλφια του και τη μητέρα του πριν τα αποχωριστεί. Αυτό συμβάλλει στην καλή ψυχολογία του.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να γίνει κάποιος ανάδοχος ενός σκύλου- οδηγού;

Προκειμένου να γίνει ένας Εθελοντής Ανάδοχος κουταβιού που προορίζεται για Σκύλος Οδηγός πρέπει κατ΄αρχήν να αγαπάει τα σκυλιά, να έχει τη διάθεση να συνεργαστεί με τους Εκπαιδευτές του Κέντρου για την καθημερινότητα του κουταβιού, να μπορέσει να ακολουθήσει κανόνες το τι πρέπει και το τι δεν πρέπει να κάνει το κουτάβι, έτσι ώστε να υπάρξουν όλες οι συγκυρίες να διαμορφωθεί  μία όμορφη προσωπικότητα που να ξεκινήσει την ειδική εκπαίδευση έχοντας αποκτήσει καλές βάσεις υπακοής και συμπεριφοράς.

Ο Ανάδοχος Εθελοντής πρέπει να μπορεί να έχει το κουτάβι μαζί του πολλές ώρες και να αφιερώνει χρόνο για τη διαμόρφωση συνηθειών, για την εκτόνωση του και να έχει την διάθεση να αντιμετωπίζει τις καθημερινές προκλήσεις που θα συναντά μαζί με το κουτάβι του. Ένα κουτάβι δε μπορεί να μείνει στην αρχή, στους πρώτους 2-3 μήνες μόνο του στο σπίτι πέραν των 4 ωρών.

Όταν ο σκύλος- οδηγός πηγαίνει στο νέο του σπίτι

Κάθε σκύλος όταν αλλάζει περιβάλλον, πρέπει η αλλαγή να γίνεται με την καθοδήγηση ενός Εκπαιδευτή για να μη δημιουργηθούν κακές συμπεριφορές . Όταν το κουτάβι η ο σκύλος αλλάξει περιβάλλον και πάει στο νέο σπίτι του με ηρεμία, με καθοδήγηση, με επιβράβευση τότε τα αποτελέσματα είναι πολύ καλά.

Τα Άτομα με Οπτική Αναπηρία νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια, άνεση και το κυριότερο μπορούν πλέον να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια που βρίσκονται ψηλά.

Οι Σκύλοι- Οδηγοί κινούνται με μεγαλύτερη ταχύτητα ακόμα και σε πολύπλοκα περιβάλλοντα με αποτέλεσμα το Ατομο με Οπτική αναπηρία να διευκολύνεται ποικιλοτρόπως. Όπως χαρακτηριστικά λένε : «Με το Λευκό Μπαστούνι ωφελήθηκα πάρα πολύ στην Κινητικότητά μου αλλά με τον Σκύλο- Οδηγό μου έχω βιώσει πολύ περισσότερη ελευθερία. Μου δίνει μεγαλύτερη αίσθηση ασφάλειας, είναι λιγότερο κουραστικό».

Τι συμβαίνει όταν φύγει από τη ζωή ο σκύλος- οδηγός;

Αυτή η στιγμή είναι η χειρότερη στη ζωή ενός Χειριστού/στριας με τον Σκύλο Οδηγό τους. Το να βιώσουν την αρρώστεια του, τον ξαφνικό θάνατο, είναι πολύ δύσκολα συναισθήματα όπως όταν αυτό συμβεί και στα κατοικίδιά μας. Ο σύνδεσμος που αναπτύσσεται είναι μεγάλος.

Μετά από μία περίοδο πένθους, που θα πρέπει να την διαχειριστεί, αποφασίζει εάν θέλει να αποκτήσει άλλο Σκύλο- Οδηγό. Τότε το Κέντρο αξιολογεί τα σκυλιά που βρίσκονται σε εκπαίδευση και ανάλογα προχωρά η διαδικασία ταιριάσματος. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει σε εκπαίδευση Σκύλος- Οδηγός που να έχει χαρακτηριστικά που μπορούν να ταιριάξουν, τότε θα πρέπει να περιμένει. Πάντα ένας Χειριστής που χάνει τον Σκύλο- Οδηγό του από οποιαδήποτε αιτία εκτός της συνταξιοδότησής του ,έχει προτεραιότητα.

Αν φύγει από τη ζωή ο ιδιοκτήτης του;

Εάν φύγει από τη ζωή ο ιδιοκτήτης του, τότε ο Σκύλος Οδηγός γυρίζει στο Κέντρο, το οποίο είναι υπεύθυνο να βρεί την καλύτερη δυνατή λύση. Βέβαια εξαρτάται και από την ηλικία του Σκύλου- Οδηγού. Εάν είναι νέος, πόσο έχει δουλέψει, ποια είναι η υγεία του. Αξιολογείται από τους Εκπαιδευτές Σκύλων- Οδηγών κι αποφασίζεται εάν θα συνεχίσει με άλλον Χειριστή, εάν θα χρησιμοποιηθεί ως Σκύλος Βοηθείας ή για άλλες δράσεις, άλλες ανάγκες ή θα δοθεί για υιοθεσία.

Bonus info

  • Το Ελληνικό Κέντρο Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Σκύλων Οδηγών και Κινητικότητας Τυφλών και Σκύλων Βοηθών για ΑμεΑ,  ΚΕΝΤΡΟ  «Σκύλοι Οδηγοί Ελλάδος» ιδρύθηκε το 2008, με τη μορφή Αστικής ΜΗ Κερδοσκοπικής Εταιρείας. Εταίροι στην όλη προσπάθεια είναι οι παρακάτω φορείς:
  • Το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών (Κ.Ε.Α.Τ),
  • Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρίες (Ε.Σ.Α.μεΑ),
  • Η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών (Ε.Ο.Τ),
  • Ο Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών (Π.Σ.Τ),
  • Ο Φάρο Τυφλών Ελλάδος (Φ.Τ.Ε),
  • Η Πανελλήνια Ενωση Αμφιβληστροειδοπαθών (Π.Ε.Α) και
  • Το Ελληνικό Κέντρο Εκπαίδευσης Σκύλων (Ε.Κ.Ε.Σ)

Ολοι οι Φορείς έχουν μεγάλη γνώση και  εμπειρία σε θέματα που αφορούν την Καθημερινότητα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία, με τις Δυσκολίες, τα προβλήματα, τις προκλήσεις πάνω σε θέματα Εκπαίδευσης και Επαγγελματικής Αποκατάστασης. Ένωσαν τις δυνάμεις τους κι αποφάσισαν να Εκπαιδεύσουν Εκπαιδευτές Σκύλων Οδηγών με την τεχνογνωσία που δόθηκε από τον Ολλανδό Εκπαιδευτή Σκύλων Οδηγών και Κινητικότητας, κο Peter Lasaroms και την Εκπαιδεύτρια Κινητικότητας και Προσανατολισμού, κα Anita Lasaroms, οι οποίοι συνεργάζονται με το Ιστορικό Κέντρο Εκπαίδευσης Σκύλων Οδηγών της Ολλανδίας, KNGF και έχουν δική τους Σχολή εκπαίδευσης Σκύλων Οδηγών, τη σχολή Dogs for Care στην Ολλανδία.

Τον Οκτώβριο του  2010 έγινε η  κατάθεση της τελικής πρότασης συνεργασίας τους 5ετούς προγράμματος με στόχο την Εκπαίδευση Εκπαιδευτών Σκύλων Οδηγών και Κινητικότητας Τυφλών παράλληλα με την εκπαίδευση και προετοιμασία Σκύλων οδηγών. Την  πρόταση ενέκρινε και  αποδέχθηκε το Διοικητικό Συμβούλιο των Σκύλων Οδηγών Ελλάδος σε σταθερή συνεργασία και καθοδήγηση από τον κο P. Lasaroms, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τον Οκτώβριο του 2011 ξεκίνησε η εκπαίδευση της Ομάδας, η πρώτη κοινωνικοποίηση κουταβιών και το 2012 ξεκίνησε η  εκπαίδευση Σκύλων Οδηγών στο Κέντρο Σκύλοι Οδηγοί Ελλάδος.

Τα διαδικαστικά που πρέπει να γνωρίζουμε

  • Οποιο Άτομο με Οπτική Αναπηρία νιώθει και θέλει να αποκτήσει Σκύλο- Οδηγό μπορεί να απευθυνθεί στις Σχολές Σκύλων- Οδηγών.
  • Δεν υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο νόμου που να καλύπτει την παράδοση ενός Σκύλου Οδηγού. Το Κέντρο Σκύλοι- Οδηγοί Ελλάδος εφαρμόζει τα κριτήρια της Διεθνούς Ομοσπονδίας Σκύλων Οδηγών – International Guide Dogs Federation, στην οποίαν είναι Assistant Member.
  • Βάσει των κριτηρίων αυτών η διαδικασία που ακολουθείται είναι βασικά ότι μετά από την υποβολή μίας αίτησης στο Κέντρο, θα πρέπει να αξιολογηθεί ο υποψήφιος χειριστής από Εκπαιδεύτρια Κινητικότητας και Προσανατολισμού για την γνώση του στις τεχνικές του Λευκού Μπαστουνιού, μετά ακολουθεί μία Συνέντευξη του Υποψηφίου με Εκπαιδευτή Σκύλου Οδηγού και εάν όλα είναι βάσει των κριτηρίων ο Υποψήφιος μπαίνει σε μία Λίστα Αναμονής. Πρέπει να είναι πάνω από 18 ετών, να γνωρίζει Κινητικότητα και Προσανατολισμό και να αγαπά τα ζώα κι ιδιαίτερα τα σκυλιά.
  • Ο κάτοχος του Σκύλου- Οδηγού πρέπει να θέλει να αποκτήσει έναν σύντροφο ό οποίος σε καθημερινή βάση θα του διευκολύνει την καθημερινότητά του και σε συνεργασία θα αποτελούν μία αξιόπιστη Ομάδα που θα έχει σαν αποτέλεσμα την Ασφάλειά τους, την Αυτονομία τους και την Ανεξαρτησία τους. Πάνω απ΄όλα ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να ξέρει τις ανάγκες του σκύλου του, να τον αγαπά και να τον φροντίζει.

Το ταίριασμα ενός Ατόμου με Οπτική Αναπηρία με τον κατάλληλο για εκείνον Σκύλο Οδηγό είναι κάτι που εξαρτάται από την αξιολόγηση του/της Εκπαιδευτή/Εκπαιδεύτριας Σκύλων Οδηγών βάσει των χαρακτηριστικών του Εκπαιδευμένου Σκύλου Οδηγού, την Αξιολόγηση του Χειριστού και του τρόπου ζωής του και των αναγκών του. Ολοι οι Σκύλοι Οδηγοί δεν κάνουν για όλους τους Χειριστές.

Υπάρχουν διάφοροι χαρακτήρες Σκύλων Οδηγών και προσωπικότητες όπως άλλωστε και στους Ανθρώπους. Η διαδικασία ταιριάσματος χρειάζεται μία περίοδο 60-90 ωρών κατ ‘άρχην σε καθημερινή συνεκπαίδευση μαζί με τον Εκπαιδευτή Σκύλων Οδηγών και μετά από ένα εξάμηνο μπορεί κανείς να μιλήσει ότι η Ομάδα αρχίζει να «δένει» και να αποδίδει. Εξαρτάται από τις ανάγκες του Ατόμου με Οπτική Αναπηρία, πόσο τον χρησιμοποιεί και πόσο καλά δουλεύουν μαζί. Σε όλο αυτό το διάστημα υπάρχει ουσιαστική υποστήριξη από τον Εκπαιδευτή Σκύλων Οδηγών.     

Τι δεν ξέρει το ευρύ κοινό για το σκύλο- οδηγό

Το ευρύ κοινό επειδή δε συναντά Σκύλους- Οδηγούς στην καθημερινότητά του, είναι λογικό να μην γνωρίζει ότι υπάρχει και αυτή η υπηρεσία στην διάθεση ενός Ατόμου με Οπτική Αναπηρία. Εχει λοιπόν άγνοια για το πώς να συμπεριφέρεται όταν τον συναντάει.

Επίσης νομίζουν ότι ο Σκύλος Οδηγός λειτουργεί σαν πλοηγός/GPS και δεν μπορούν να φανταστούν ότι το Ατομο με Οπτική Αναπηρία είναι εκείνο που γνωρίζει τη Διαδρομή, εκείνο δίνει τις εντολές και ο Σκύλος- Οδηγός τις εκτελεί με Ασφάλεια και αποφασίζει εάν μπορεί να τις εκτελέσει ή όχι. Ενας Σκύλος- Οδηγός έχει εκπαιδευτεί να μπορεί να εφαρμόσει την έξυπνη ανυπακοή όταν πρέπει και επιβάλλεται για την ασφάλεια και των δύο.

Ακόμη δε γνωρίζουν ότι τα σκυλιά δεν βλέπουν χρώματα άρα δεν μπορούν να διακρίνουν πότε ανάβει πράσινο το φανάρι και ως εκ τούτου δεν το χρησιμοποιούν. Ακολουθούν την ακοή τους, βλέπουν την κίνηση κι αποφασίζουν.

Η δουλειά τους είναι επιτυχημένη επειδή είναι το άλλο μισό της συνεργασίας, σκληρής δουλειάς και από κοινού προσπάθειας με τον τυφλό κηδεμόνα τους. Ο συνδυασμός των δυνατοτήτων τους είναι που δίνει το άρτιο τελικό αποτέλεσμα.